Ông Nguyễn Quốc Phương, Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại phát biểu khai mạc

Tham dự Hội thảo có đại diện các nhà tài trợ song phương, đa phương, các tổ chức quốc tế, các định chế tài chính và đối tác phát triển đang cung cấp vốn ODA và vay ưu đãi cho Việt Nam, cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị liên quan.

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, trong đó nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài tiếp tục đóng vai trò quan trọng, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Hoàn thiện khung khổ pháp lý, tháo gỡ “điểm nghẽn” trong thực tiễn

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Quốc Phương nhấn mạnh, Hội thảo tập trung vào hai nội dung trọng tâm: phổ biến các điểm mới của Nghị định số 119/2026/NĐ-CP và triển khai các định hướng lớn về huy động, quản lý, sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi giai đoạn 2026–2030 theo Quyết định số 441/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Quang cảnh Hội thảo

Theo ông Nguyễn Quốc Phương, việc ban hành Nghị định số 119/2026/NĐ-CP là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu quả quản lý nợ công.

Nghị định tập trung vào các nội dung đổi mới quan trọng như: đơn giản hóa quy trình phê duyệt thông qua việc áp dụng cơ chế “đề xuất khoản vay”, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục; đẩy mạnh phân cấp trong đàm phán, ký kết và điều chỉnh thỏa thuận vay; hoàn thiện cơ chế tài chính theo hướng tăng cường hỗ trợ đối với địa phương và các lĩnh vực ưu tiên; đổi mới phương thức quản lý tài chính theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin; và mở rộng đối tượng cơ quan chủ quản phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Những cải cách này được kỳ vọng sẽ tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, thông thoáng hơn, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn vốn nước ngoài, đồng thời tăng cường tính chủ động và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong triển khai chương trình, dự án.

Đại diện Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại trình bày Kế hoạch thực hiện Định hướng thu hút,  quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026–2030 và  các nội dung mới của Nghị định số 119/2026/NĐ-CP

Định hướng huy động và sử dụng vốn ODA giai đoạn 2026–2030

Tại Hội thảo, Bộ Tài chính cũng giới thiệu các nội dung trọng tâm của Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026–2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 441/QĐ-TTg ngày 16/3/2026.

Theo đó, trong giai đoạn tới, việc thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA và vay ưu đãi sẽ được thực hiện theo hướng huy động và phân bổ nguồn lực với quy mô và cơ cấu hợp lý, phù hợp với nhu cầu đầu tư phát triển của quốc gia, ngành và địa phương. Nguồn vốn sẽ được ưu tiên bố trí cho các dự án trọng điểm, có tác động lan tỏa, tạo đột phá, đặc biệt trong các lĩnh vực như: phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược; chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; ứng phó biến đổi khí hậu, tăng trưởng xanh; phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội.

Việc sử dụng vốn vay nước ngoài tiếp tục được thực hiện trên cơ sở đánh giá thận trọng về điều kiện vay, hiệu quả đầu tư và khả năng trả nợ, bảo đảm an toàn nợ công và ổn định tài chính quốc gia. Trong đó, vốn vay ưu đãi nước ngoài được xác định là nguồn bổ sung quan trọng, được huy động sau khi đã tận dụng tối đa các nguồn lực trong nước và các nguồn vốn có điều kiện thuận lợi hơn.

Định hướng giai đoạn 2026–2030 cũng đề ra 5 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, bao gồm: (i) hoàn thiện thể chế, chính sách; (ii) nâng cao hiệu quả hợp tác với các đối tác phát triển; (iii) nâng cao chất lượng chuẩn bị và triển khai dự án; (iv) đổi mới cơ chế tài chính và quản lý rủi ro; (v) gia tăng giá trị phi tài chính thông qua chuyển giao công nghệ, chia sẻ tri thức và nâng cao năng lực thể chế.

Theo đánh giá sơ bộ, tổng vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026–2030 khoảng 38,2 tỷ USD. Tuy nhiên, việc giải ngân hiệu quả nguồn vốn này vẫn đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan, cũng như sự chủ động trong công tác chuẩn bị và tổ chức thực hiện dự án.

Các đại biểu trao đổi tại phiên thảo luận

Tăng cường phối hợp với các đối tác phát triển, nâng cao hiệu quả triển khai

Tại Hội thảo, đại diện các tổ chức quốc tế đánh giá cao tinh thần cầu thị và những cải cách mang tính đột phá của Bộ Tài chính. Đặc biệt, các đối tác hoan nghênh việc đơn giản hóa quy trình thủ tục đối với các dự án viện trợ không hoàn lại, cụ thể là việc bãi bỏ yêu cầu kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước và bỏ duyệt kế hoạch ngân sách trung hạn. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ gỡ bỏ các "nút thắt" pháp lý, giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai và giải ngân vốn tại Việt Nam.

Một trong những điểm mới nhận được sự quan tâm lớn là cơ chế thay thế "Đề xuất dự án" bằng "Đề xuất vay". Theo đó, quy trình mới cho phép Bộ Tài chính báo cáo trực tiếp Thủ tướng Chính phủ, giảm bớt các bước xin ý kiến trung gian, từ đó rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị dự án. Đại diện Ngân hàng Thế giới (WB) và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) nhấn mạnh, việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho các cơ quan chủ quản sẽ là chìa khóa để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính quốc tế trong giai đoạn 2026-2030.

Về chiến lược quản lý nợ, các định chế tài chính như Ngân hàng Citibank và Cơ quan Phát triển Pháp khuyến nghị Việt Nam cần chú trọng hơn nữa đến công tác quản trị rủi ro danh mục nợ. Trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động, việc đa dạng hóa cấu trúc khoản vay, quản lý rủi ro tỷ giá và lãi suất, cũng như thực hiện các giao dịch phòng ngừa rủi ro (hedging) là cần thiết để bảo vệ ngân sách quốc gia trước các cú sốc tài chính toàn cầu.

Bên cạnh đó, các đại diện từ Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc cũng đề xuất Bộ Tài chính cần có những hướng dẫn cụ thể, nhất quán về quy trình hoàn thuế VAT cho các nhà thầu dự án ODA tại các Chi cục thuế địa phương, đồng thời sớm hoàn thiện các định mức, đơn giá tiêu chuẩn theo thông lệ quốc tế để hạn chế tranh chấp và phát sinh chi phí trong quá trình thực thi.

Lãnh đạo Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại trao đổi tại phiên thảo luận

Phát biểu kết luận, ông Nguyễn Quốc Phương khẳng định Bộ Tài chính sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp của các đại biểu, các đối tác phát triển để tiếp tục hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.

Ông nhấn mạnh, để các quy định mới thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và các chủ dự án. Trong đó, vai trò của các cơ quan trực tiếp triển khai là đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự chủ động, trách nhiệm và đồng hành trong suốt quá trình thực hiện.

Bộ Tài chính cam kết sẽ ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn cụ thể, thiết lập các kênh trao đổi thường xuyên để tiếp nhận và xử lý vướng mắc; đồng thời tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế và phù hợp với định hướng cải cách của Đảng và Nhà nước.

Hội thảo phổ biến Nghị định số 119/2026/NĐ-CP và Định hướng giai đoạn 2026–2030 đã góp phần nâng cao nhận thức, thống nhất cách hiểu và cách thức triển khai; đồng thời tạo nền tảng quan trọng để tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan trong nước và các đối tác phát triển.

Với tinh thần đổi mới, kỷ cương và hiệu quả, việc triển khai đồng bộ Nghị định mới và các định hướng chiến lược trong giai đoạn 2026–2030 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả huy động, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài, qua đó củng cố an toàn nợ công và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.