Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Thể chế hóa các chủ trương lớn về phát triển kinh tế và chuyển đổi xanh

Theo Bộ Tài chính, việc sửa đổi các luật thuế nêu trên là cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời các quan điểm, chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt về phát triển kinh tế tư nhân, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao gắn với ổn định kinh tế vĩ mô.

Cụ thể, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đặt ra yêu cầu hoàn thiện khung khổ pháp lý đối với hộ kinh doanh, thu hẹp chênh lệch, đơn giản hóa chế độ thuế, kế toán, bảo hiểm, tiến tới xóa bỏ thuế khoán chậm nhất trong năm 2026; đồng thời phấn đấu đến năm 2030 đạt 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế.

Bên cạnh đó, Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời giao Chính phủ chủ động điều hành chính sách thuế, phí trong các tình huống cần thiết để hỗ trợ tăng trưởng.

Đối với việc chuyển đổi năng lượng và giao thông xanh, các quyết định và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ như Quyết định số 876/QĐ-TTg, Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg và Chỉ thị số 09/CT-TTg đều giao Bộ Tài chính chủ trì xây dựng, hoàn thiện các chính sách thuế, phí và các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích sản xuất, sử dụng phương tiện giao thông sử dụng điện, năng lượng xanh, phương tiện thân thiện môi trường, cũng như thúc đẩy chuyển đổi phương tiện và hạ tầng theo hướng xanh, bền vững.

Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi các luật thuế nêu trên và đề xuất gia hạn chính sách thuế TTĐB đối với xe điện không chỉ góp phần hoàn thiện thể chế tài chính, mà còn tạo dư địa chính sách quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững và bao trùm.

Dự thảo Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Luật Ban hành VBQPPL; đã được gửi xin ý kiến rộng rãi, đăng Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính và xin ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp. Trên cơ sở ý kiến góp ý và ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính đã hoàn thiện và chỉnh lý Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (dự thảo Luật).

Khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh lên doanh nghiệp

Thực tiễn, trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành theo thẩm quyền và trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều chính sách thuế, phí để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.

Mặc dù chính sách thuế đã được điều chỉnh theo hướng nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN, mức doanh thu không chịu thuế GTGT của hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm, song thực tiễn từ đầu năm 2026 cho thấy có nhiều khó khăn phát sinh. Kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, khó lường, giá nhiên liệu tăng cao làm chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm và hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ, cá nhân kinh doanh tiếp tục gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi chính sách thuế cần tiếp tục được điều chỉnh kịp thời để hỗ trợ khu vực này, nhất là các hộ quy mô nhỏ, biên lợi nhuận thấp và chịu tác động lớn từ biến động chi phí.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng không quy định cụ thể ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN trong Luật mà giao Chính phủ quy định. Cụ thể, đề xuất sửa khoản 1 Điều 7 Luật Thuế TNCN số 109/225/QH15 theo hướng: Cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có doanh thu năm theo mức quy định của Chính phủ không phải nộp thuế TNCN. Tương tự, đối với thuế GTGT, mức doanh thu không chịu thuế GTGT cũng được đề xuất theo hướng giao Chính phủ quy định.

Về thuế TNDN, nhiều quốc gia trên thế giới đã thông qua các chính sách và chương trình hỗ trợ nhằm tạo điều kiện và thúc đẩy sự phát triển doanh nghiệp quy mô nhỏ trong đó có chính sách ưu đãi về thuế. Tại Việt Nam, số lượng doanh nghiệp có quy mô nhỏ, trong đó chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chiếm đa số trong tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội. Trong thời gian qua, Nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Trong đó, Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 đã quy định miễn thuế TNDN trong 2 năm liên tục kể từ khi có thu nhập chịu thuế đối với doanh nghiệp có quy mô không quá 50 tỷ đồng thành lập mới từ hộ kinh doanh; áp dụng thuế suất thấp (15%) đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng và thu trên toàn bộ thu nhập. Để hỗ trợ hơn nữa cho doanh nghiệp quy mô nhỏ và đảm bảo đồng bộ với việc nâng mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh, cần bổ sung quy định miễn thuế TNDN đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ. Tại Dự thảo Luật, Bộ Tài chính trình Chính phủ sửa đổi nội dung tại Luật Thuế TNDN theo hướng giao Chính phủ quy định mức doanh thu được miễn thuế TNDN.

Việc đề xuất sửa đổi này nhằm thể chế hóa chủ trương “giao Chính phủ chủ động điều chỉnh các loại thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp”, đồng thời bảo đảm tính linh hoạt của chính sách tài khóa.

Theo đánh giá của Ban soạn thảo, với nội dung dự kiến sửa đổi, bổ sung nêu trên, trường hợp Chính phủ ban hành văn bản quy định nâng mức doanh thu năm không phải nộp thuế TNCN, doanh thu không chịu thuế GTGT của hộ, cá nhân lên trên mức 500 triệu đồng/năm và bổ sung mức doanh thu miễn thuế đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ thì ngân sách có thể giảm thu nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách ổn định và bền vững hơn.

Việc quy định miễn thuế TNDN và quy định nâng mức doanh thu không phải nộp thuế TNCN, không chịu thuế GTGT của hộ, cá nhân kinh doanh cũng nhằm hỗ trợ, giảm nghĩa vụ cho doanh nghiệp, cá nhân có thêm nguồn lực để sản xuất, mở rộng quy mô, tăng năng suất, từ đó, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về thuế suất thuế TTĐB với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin theo hướng kéo dài thời gian áp dụng chính sách hiện hành tới hết năm 2030.

Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh các cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 đang được triển khai mạnh mẽ, việc gia hạn ưu đãi thuế TTĐB đến hết năm 2030 sẽ góp phần đảm bảo tính nhất quán của chính sách với các mục tiêu về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và giảm ô nhiễm đô thị, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhất là trong bối cảnh giá nhiên liệu hóa thạch có sự biến động mạnh và nguồn cung nhiên liệu hóa thạch bị thiếu hụt mạnh mẽ.

Số liệu khảo sát cho thấy, trong những năm gần đây, ô nhiễm không khí đã trở thành vấn đề nóng và nhận được sự quan tâm lớn của cộng đồng. Ở Việt Nam, đặc biệt là tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, ô nhiễm không khí tiếp tục gia tăng và ngày càng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của con người. Chất lượng môi trường không khí quốc gia nói chung và tại các đô thị lớn nói riêng chịu tác động do phát sinh bụi, khí thải từ các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, phương tiện giao thông vận tải,...

Theo Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia, giao thông vận tải đóng góp tới 70% – 90% lượng khí CO và khoảng 40% – 60% lượng khí NO tại các đô thị lớn. Trong đó, khí thải từ các phương tiện giao thông cơ giới đường bộ chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lượng phát thải gây ô nhiễm môi trường không khí tại các đô thị. Để cải thiện chất lượng không khí do phương tiện giao thông gây ra, Chính phủ đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp (kiểm soát tiêu chuẩn khí thải phương tiện, phân vùng phát thải như khu vực phát thải thấp, phân vùng hạn chế xe máy, chuyển đổi năng lượng xanh và cơ sở hạ tầng,...), trong đó có giải pháp chuyển đổi từ phương tiện giao thông chạy bằng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu thân thiện với môi trường (xe ô tô điện chạy pin, xe máy điện,...).

Việc tiếp tục có chính sách khuyến khích người tiêu dùng chuyển đổi xanh là cần thiết nhằm góp phần cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ môi trường. Điều này cũng phù hợp với xu hướng của nhiều quốc gia trên thế giới. Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, hiện nay các quốc gia trên thế giới có xu hướng hạn chế hoặc loại bỏ dần các phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, đồng thời khuyến khích các phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch. Singapore đặt mục tiêu loại bỏ hoàn toàn các phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch vào năm 2040, đồng thời hỗ trợ tài chính mạnh mẽ để thúc đẩy xe điện. Chính phủ nước này cung cấp hỗ trợ mức phí đăng ký lên tới 20.000 đô la Singapore cho xe điện và dự kiến xây dựng 28.000 trạm sạc vào năm 2030. Trung Quốc không chỉ yêu cầu 50% số ô tô mua mới của chính quyền trung ương phải là xe năng lượng mới mà còn đặt mục tiêu điện hóa toàn bộ đội xe taxi tại các đô thị lớn như Bắc Kinh và Thâm Quyến trong giai đoạn 2021-2025. Quốc gia này cũng áp dụng chính sách miễn thuế mua xe (10% giá xe) và miễn thuế TTĐB đối với xe ô tô điện chạy pin đến năm 2027.